Emeli  intellekt

Emeli intellekt (EI), adamlaryň ýa-da haýwanlaryň  tebigy intellektinden tapawutlylykda, maşynlar ýa-da  beýleki  enjamlar  tarapyndan sanly  görnüşde  görkezilen akyl. Öňdebaryjy EI okuw kitaplary bu ugry “akylly agentleri” öwrenmek, ýagny daşky gurşawy duýýan we maksatlaryna ýetmek mümkinçiligini artdyrýan hereketleri edýän ulgam hökmünde kesgitleýär. Käbir meşhur hünärmenler  bu  adalgany “öwrenmek” we “meseläni çözmek” ýaly adam aňy bilen baglanyşdyrýan “akyl” funksiýalaryna meňzeýän enjamlary, programmalary suratlandyrmak üçin ulanýar.

EI programmalaryna ösen web gözleg motorlary, maslahat beriş ulgamlary (YouTube, Amazon we Netflix ýaly), adamyň gürleýşine düşünýän  (Siri ýa-da Alexa ýaly), öz-özi sürýän awtoulaglar (mysal üçin Tesla) we strategiki oýun ulgamlarynda iň ýokary derejede bäsleşýän (Chess and Go) ýaly programmalary  mysal  getirsek  bolar.

Emeli intellekt 1956-njy ýylda akademiki ders hökmünde döredildi. EI açyşlary dürli ugurlary belli bir maksatlara we aýratyn gurallary ulanmaga gönükdirilendir. EI gözleginiň adaty maksatlary pikirlenmek , bilimleri görkezmek , meýilleşdirmek , öwrenmek , tebigy dili gaýtadan işlemek , duýmak we obýektleri herekete getirmek we dolandyrmak ukybyny öz içine alýar.

Bu emeli  intellektiň  esasy  maksady adam ýaly akyl-paýhasa eýe bolan emeli jandarlary, gurallary döretmek  bolup  durýar. Bu  gadymy döwürlerden bäri mif , fantastika we pelsepe bilen öwrenilipdir.  Häzirki  döwürde  ol  fantastiki  pikirleriň  hakykata  öwrülmegine  biraz  wagt  galdy. Alymlaryň  aýtmagyna  görä,   ägirt uly potensial  güýji bilen  EI-iň   geljekde  adamzat üçin howp bolup biljekdigini öňe sürdi.

Emeli  intellektiň  dürli  ýerlerde  ulanylýan  birnäçe  görnüşlerine  durup  geçeliň:

ROBOTLAR

Robot, çylşyrymly hereketleri awtomatiki ýerine ýetirip bilýän maşyn, esasan hem  kompýuter  tarapyndan  programmirläp bolýan enjamdyr.  Robot daşarky dolandyryş enjamy bilen dolandyrylyp bilner ýa-da dolandyryş içerde ýerleşdirilip bilner. Robotlar adam görnüşini döretmek üçin gurlup bilner.

Halkara robot federasiýasynyň (IFR) hasabatyna görä, 2020-nji ýylda dünýäde 1,64 million robot  işleýär .

HANSON ROBOTIcs: YNSAN ROBOTLARY GURMAK

Hanson tarapyndan döredilen Sofiýa ajaýyp ösen sosial öwreniş roboty. EI arkaly Sofiýa tebigy dil bilen netijeli aragatnaşyk gurup we adam ýaly duýgularyny görkezmek üçin ýüz keşplerini ulanyp bilýär.

Sofiýa soňky birnäçe ýylyň dowamynda köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň meşhurlaryna öwrüldi, dürli gepleşiklerde görkezildi. Şol sanda bu  robot  “Tonight Show” gepleşikde  Jimmi Fallon  bilen söhbetdeşlik  guramagy  hem  ýatdan çykmajak  ýagdaý boldyRobot hatda Saud Arabystanyň raýatlygyny kabul etdi.  

ÖZ-ÖZI SÜRÝÄN AWTOULAGLAR    

Ilkibaşda  öz-özi  sürýän  awtoulaglar  fantastika  görnüşde  kabul  edilen  bolsa-da, tehnologiýanyň  ösmegi  bilen  bu  fantastika  hakykata  öwrülip  barýar. Maglumatlara  görä, 2040-njy ýyla çenli  dünýäde 33 milliondan gowrak  öz-özi  sürýän  awtoulaglaryň  bolmagyna   garaşylýar.

Bu awtoulaglar, onuň töwereginde bolup geçýän zatlara yzygiderli üns berýän we dogry düzedişler girizmek üçin EI ulanýan datçikler bilen doldurylýar. Bu datçikler her millisekuntda müňlerçe maglumat nokadyny (awtoulagyň tizligi, ýol şertleri, pyýadalaryň ýerleşýän ýeri, beýleki ulag we ş.m.) ele alýar we maglumatlary düşündirmek we şoňa görä hereket etmek üçin EI-ni ulanýar. Entäk  bu  awtoulaglaryň  özüni  özbaşdak  dolandyrmaga doly ukyply bolýança ýol  uzak,  emma  aşakdaky  käbir  kompaniýalar  olaryň  geljegine  ýol  açýar.


WAYMO: AWTOULAG SERIŞDELERINIŇ AWTONOM topary

Waymo  Google-yň özi sürýän awtoulag taslamasy. Kompaniýa şahsyýetleriň, awtoulag sürüjileriniň we iri ýük awtoulag kompaniýalarynyň isleglerini kanagatlandyrmak üçin döredilen kompaniýadyr. Her Waymo ulagy öňdebaryjy datçikler toplumyny ulanyp  maglumatlary ýygnaýar we indi näme boljakdygyny kesgitlemek üçin emeli intellekt ulanýar. EI-iň kömegi bilen, “Waymo” ulaglary ýagdaýlary seljerip, indiki hereketler üçin howpsuz çaklamalary edip bilýär.

Mundan  başga-da,  Tesla, Uber ýaly  iri  awtoulag  kompaniýalary  hem   öz-özi  sürýän  awtoulaglaryň  birnäçe  görnüşini  çykaryp  başladylar.

GOOGLE: SMART KARTALAR

Google Kartalar  Google tarapyndan hödürlenýän web kartalaşdyryş platformasy we sarp ediji programmasy. Sputnik suratlaryny, howa arkaly surata düşürmegi, köçe kartalaryny, köçeleriň 360 ° interaktiw panoramik görnüşini (köçe görnüşi), hakyky ulag şertlerini we pyýada, awtoulagda, howada (beta görnüşinde) we jemgyýetçilik ulaglarynda syýahat meýilnamalaryny hödürleýär. 2020-nji ýyla çenli Google Kartalar dünýäde  her aýda 1 milliarddan gowrak adam tarapyndan ulanylýar.

AMAZON elektron  söwda

Amazon elektron söwda EI-iň şasy  hasaplasa  bolar. Haýsy önümleri satyn almak barada şahsyýetleriň teklipleri bolsun, önümleri ele alýan, sortlaýan we iberýän ammar robotlary ýa-da web sahypasynyň özüni güýçlendirýän web hyzmatlary bolsun, Amazon işiniň her ädiminde diýen ýaly emeli intellekt ulanýar.

2014-nji ýylda kompaniýa EI bilen işleýän ses kömekçisi “Alexa” -ny hödürledi. “ Star Trek”-däki kompýuterlerden ylham alan Alexa güýçli, söhbetdeşlige esaslanýan wirtual kömekçiler tolkunyny döretdi .

Umuman, emeli  intellektiň  birnäçe  görnüşi  adamzadyň  durmuşyna  doly  ornaşdy, birnäçesi  bolsa  geljekde  biziň  ýaşaýşymyzyň  aýrylmaz  bölegine  öwrüler.  EI-ň  ösmegi  sanly  tehnologiýanyň  ösüşiniň  esasy  bölegidir. Indi  adamzat  durmuşyny  sanly  tehnologiýasyz  göz öňüne  getirip  bilenok. Biziň  ýurdumyzda  hem, hormatly  Prezidentimiziň  baştutanlygynda  sanly  ulgamyň  ösüşine  uly  üns  berilýär. Olaryň  mysalynda orta, ýörite orta, ýokary  okuw  mekdepleri, edara, senagat  kärhanalary  häzirki  zaman  döwrebaplaşdyrylan  tehnologiýalar  bilen  üpjün  edilýär. 1-nji  synpa  okuwa  barýan  mekdep  okuwçylaryna  ýörite  hormatly  Prezidentimiz  tarapyndan  kompýuterler  sowgat  berilýär.  Biz  ýaşlara  okamaga, öwrenmäge, döretmäge  şular  ýaly  mümkinçilikleri  döredip  berýän  milli  Liderimize  köp  sagbolsun  aýdýarys. Goý, Gahryman  Arkadagymyzyň  jany  sag, ömri uzak, tutýan  tutumly  işleri  hemişe  rowaç  alsyn!

 

Begenç Aşyrow

Türkmenistanyň  Daşary  işler  ministrliginiň

Halkara  gatnaşyklary  institutynyň  

3-nji  ýyl  talyby

 Emeli añyñ döreýiş taryhy we şu güni

ÝENE-DE OKAŇ

Adamlar üzümi iň datly miweleriň biri diýip hasaplaýar. Üzüm süýji we kuwwatlylygy ýokary bolan önümdir. Şonuň üçin adam bedenine oňyn täsirini ýetirýän miweleriň biri-de üzümdir. Üzüm dänesiniň adam bedenindäki dürli zyýanly maddalara garşylyk berijiligine örän baýdygy anyklanyldy. Onuň düzüminde fenol kislotasy, flawonoid ýaly köp sanly birleşmeler bardyr. Şu birleşmeleriň esasynda üzüm däneleri dürli çişmeleriň, okislenmäniň we dokumalaryň bozulmalarynyň öňüni almaga...
Hormatly okyjylarymyz! “Atavatan Türkmenistan” halkara žurnalynyň www.atavatan-turkmenistan.com internet saýty her gün täleýnamany dykgatyňyza ýetirýär. Siz hem öz ýyldyzyňyza görä täleýnamaňyz bilen gyzyklanýan bolsaňyz,  onda www.atavatan-turkmenistan.com internet saýtyndan daşlaşmaň.  Siz saýtymyzyň “Seniň Täleýnamaň” sahypasyna girip gündelik täleýnamalary okap bilersiňiz! Siz Täleýnamany has aňsat okamak üçin Google Plaý Marketden şu ýere basyp Applikasiýany ýükläp alyp, bildiriş sazlamalaryndan Täleýnamalar baradaky habar saýtymyza girilen dessine Siziň telefonyňyza bildiriş geler ýaly sazlaň! Mähriban okyjylar! Doglan senäňize...
Şu gün, ýagny 24-nji oktýabrda Özbegistan Respublikasynda iri syýasy-jemgyýetçilik çäre - prezident saýlawlary geçiriler. Özbegistan prezident saýlawlaryny ýokary guramaçylyk ýagdaýynda geçirmek üçin taýýar - diýip, ýurduň Merkezi saýlaw toparynyň başlygy Zaýniddin Nizamhojaýew habar berdi. Soňky maglumatlara görä, saýlawçylaryň ýeke-täk elektron sanawyna 19 million 859 müň 127 adam goşuldy. Saýlaw uçastoklaryň saýlawçylaryň ses bermegini guramaçylykly geçirmek üçin zerur bolan sanitar-epidemiologik we jemgyýetçilik howpsuzlyk...
Hormatly Prezidentimiziň ak pata bermeginde ýurdumyzda ýene-de bir iri energetika taslamasy ulanmaga berildi. Milli Liderimiziň gatnaşmagynda halkalaýyn energoulgamy döretmek boýunça taslamanyň birinji tapgyry bolan Ahal — Balkan ýokary woltly täze asma elektrik geçirijisi ulanylmaga tabşyryldy. "Watan" habarlar gepleşiginde bellenilip geçilişi ýaly, hormatly Prezidentimiz dabarada eden çykyşynda ýurdumyzda halkalaýyn energoulgamyny döretmegiň birinji tapgyry bolan Ahal-Balkan taze elektrik geçiriji ulgamyny dabaraly ýagdaýda...
Şu günlerdäki ýaly, howanyň üýtgeýän sepgit döwründe käbir adamlarda allergiýa ýagdaýlary ýüze çykýar. Bu ýagdaý iýmit önümleri, derman we himiki serişdeler, mör-möjekler, tozan hem-de gülleriň tozanjyklary sebäpli döreýär. Bu barada "Türkmenistan" gazetinde makala çap edilipdir. Allergiýanyň dowamlylygy birnäçe minutdan birnäçe güne çenli dowam edýär. Esasy alamatlary gözüň ýaşarmagy, bedene örgüniň örmegi, asgyrma, burundan suw akmagy ýaly ýagdaýlardyr. Bedende allergiýa döränden...
18,713FansLike
19,500FollowersFollow
889FollowersFollow
417SubscribersSubscribe

Iň täze habarlar