TÜRKMENISTAN WE DÜNÝÄ HABARLARY
MEDENIÝET

Ummanda tapylan 4000 ýyllyk tagta oýny

Ummanyň demirgazygyndaky Kumaýrah jülgesinde gazuw-agtaryş işlerini geçiren arheologlar 4000 ýyllyk oýny tapdylar. Häzirki zaman tagta (narda) oýunlarynyň atasy hasaplanyp bilinjek gadymy artefaktyň bürünç eýýamyndan gelendigi mälim edildi. Hünärmenler oýundan başga-da gazuw-agtaryş işlerinde sebitiň ykdysady ähmiýetini görkezýän mis galyndylaryny hem tapdylar.Dekabr aýynda tamamlanan Kumaýrah jülgesinde Aýn Bani Sa’danyň töwereginde geçirilen gazuw-agtaryş işlerine Warşawa uniwersiteti we ummanyň miras we syýahatçylyk ministrligi ýolbaşçylyk etdi. Şeýle-de bolsa, bir otagyň harabalarynyň içinde gömük tapylan oýun tagtasy, merkezi dynç alyşly azyndan on üç bellikli meýdançadan ybarat.

Arheolog Piotr Bieliński: “Şeýle artefaktlar seýrek, ýöne şuňa meňzeş zatlar Hindistandan Mesopotamiýa we Ortaýer deňziniň gündogaryna çenli uzaýan sebitlerde tapyldy” diýdi.

Mundan başga-da, gözlegçiler oýnuň düzgünleri doly bilinmese-de, häzirki wagtda Iňlis muzeýinde görkezilen “Royal Ur” oýna meňzeýändigini we iň ýakyn döwrebap tagta oýnudygyny (nardadygyny) aýtdylar.

Gözlegçiler “Bürünç asyry” oýny bilen baglanyşykly beýannamada “Iki oýunçy, garşydaşynyň öňündäki ýaly böleklerini tagtanyň töweregine düzmek üçin zarlary aýlaýardylar” -diýdi.

Şol sebitde arheologlar diňiň galyndylaryny we misiň eremeginiň subutnamalaryny, şeýle hem oýun tagtasyny tapdylar. Umman-Polşanyň bilelikdäki toparynyň pikiriçe, demirgazyk Hajar daglarynyň jülgeleri Ummanyň iň az öwrenilen sebitleriniň arasynda.

Beýleki tarapdan, gözlegçiler 2015-nji ýyldan bäri Kumaýrah jülgesinde gazuw-agtaryş işlerini geçirdiler we azyndan bäş dürli arheologiki döwürden tapylan eserleri tapdylar. Mysal üçin, diňe Aýn Bani Saadanyň töweregindäki ýerler giçki täze daş asyry (be ö 43 4300-4000), bürünç asyry (miladydan öňki 2600-2000); Beýleki tarapdan Umm an-Naryň töweregi, 2-nji demir asyrynda (miladydan öňki 1100-600-nji ýyllar) ýaşamagyň yzlaryny görkezýär.

Gazuw-agtaryş işlerine ýolbaşçylyk eden Prof. Dr. Bieliński “Bu şäherçäniň yzlarynyň köp bolmagy bu jülgäniň Ummanyň taryhynda möhüm bir nokadydygyny görkezýär” diýdi.

Beýleki tarapdan, arheolog we bürünç eýýamynyň hünärmeni Agnieszka Pieńkowska: “Bu ýerde dört minaranyň bolmagy, iň bolmanda üçüsiniň tegelek we biriniň burçly bolmagy sebäpli ajaýyp bir zat bar. Tegelek diňleriň biri görünmeýärdi. Ýeriň ululygyna garamazdan, diametri 20 metre çenlidi. Diňe gazuw-agtaryş işleri wagtynda tapyldy. Umm an-Nar sebitinde ýerleşýän bu möhüm desgalaryň işini henizem düşündirmek gerek” diýip beýan etdi.

Bu aralykda sebitdäki bürünç asyrynyň gurluşlary sebitiň ykdysady gurluşyny hem açdy. Prof. Dr. Bieliński: “Bu, obanyň şol döwürde meşhur bolan girdejili mis söwdasyna gatnaşandygyny görkezýär” -diýdi.

 

Içeri işler ministrine täze orunbasar bellendi

Ýene-de okaň

Türkmenistan Halkara habarlar merkezini açdy

«Türkmenfilm» birleşigi täze multfilmini hödürleýär

«Türkmenfilm» birleşigi täze kinolaryny hödürleýär

Teswirle