No menu items!
8.9 C
Istanbul
01/04/2020 10:36
No menu items!
Home IŇ TÄZE HABAR Elektron söwdanyň hukuk esaslary
Av.Dr.Döwran Orazgylyjov
Dr.Orazgylyjov, Atavatan Türkmenistan uluslararası dergisinin Genel yayın yönetmenliğini yürütmektedir. Dr.Orazgylyjov, Türkmenistanlılar Dayanışma Derneğinin Yönetim Kurulu Kurucu Başkanı görevini de üstlenmiştir.

Elektron söwdanyň hukuk esaslary

Bilşimiz ýaly ýakynda Türkmenistanyň Mejlisi tarapyndan birnäçe kanunçylyk namasy kabul edilipdi we olaryň arasynda “Elektron resminama, elektron resminama dolanşygy we sanly hyzmatlar hakynda” Türkmenistanyň kanuny  (mundan beýläk – Kanun)hem bardy. Bugün (26 Mart 2020)  Türkmenistan gazetinde ady agzalan kanun resmi taýdan neşir edildi we  Kanunyň 58-nji maddasyna görä şu kanun resmi taýdan çap edilen gününden herekete girdi.

Kanun elektron resminamalaryň, elektron resminamalaryň dolanşygynyň  we sanly hyzmatlaryň  hukuk ýagdaýyny, olara bildirilýän esasy talaplary  kesgitleýär hem-de bu çygyrda ýüze çykýan gatnaşyklary düzgünleşdirmäge gönükdirilendir.

Kanunyň 53-nji maddasynda elektron söwda düzgünleşdirilýär we bugün biz bu makalamyzda “Elektron resminama, elektron resminama dolanşygy we sanly hyzmatlar hakynda” Türkmenistanyň kanunyna laýyklykda elektron söwda barada gysgaça durup geçmek isleýäris. Bellemeli zat, häzirki wagtda dünýäde milliardlarça dollarlyk elektron söwda amala aşyrylýar we elektron söwda mowzugy giňişleýin seljermäge degişli ulgamlaryň esasylarynyň biri diýip bileris.

Kanuna görä, elektron söwda diýlip, elektron maglumat ulgamlaryndan, telekommunikasiýa aragatnaşyk torlaryndan  we elektron amallaryndan  peýdalanmak bilen, geleşikler edilende elektron resminamalaryň alşylmagy arkaly amala aşyrylýan uzaklykdan satmak arkaly edilýän söwdanyp görnüşine düşünilýär.

Elektron söwda diýlende ilki bada satyn almak-satmak gelýän hem bolsa, aslynda ol öz içine  üpjün etmek, daşamak, karz, bank hyzmaty, saklamak, ätiýaçlandyryş, tabşyryk, eýeçiligiň ynanç haty esasynda dolandyrylmagy , bäsleşik, Türkmenistanyň Raýat kodeksinde göz öňünde tutulan beýleki geleşikler, şeýle hem  telekeçilik işiniň çygrynda  gaýry hukuklaryň we borçlaryň edinilmegi we amala aşyrylmagy  hem degişlidir.

Eýsem elektron söwda kimler gatnaşýar? Kanuna görä, elektron söwda satyjy, satyn alyjy we  maglumat dellaly gatnaşýarlar diýip bellenen. Geliň ilki bilen kanuna görä, bular barada durup geçeýliň!

Satyjy – elektron resminamalary peýdalanmak bilen, telekeçilik çygrynda harytlaryň satuwyny, işleriň tölegli ýerine ýetirilmegini we hyzmatlaryň edilmegini, beýleki işleri amala aşyrýan  ýuridik şahs ýa-da hususy telekeçi hökmünde bellige alnan fizik şahs düşünilýär. Diýmek, elektron söwda ulgamynda satyjy bolup gatnaşmak üçin hökmany ýagdaýda edara görnüşli tarapy (mysal üçin hususy kärhana, hojalyk jemgiýeti) esaslandyrmak gerek bolman, kanuna laýyklykda hususy telekeçi hökmünde bellige alnan fiziki şahs (halk arasynda aýdylyşy ýaly Telekeçi) bolupda elektron söwdada satyjy bolup çykyş edip bolýar.

Satyn  alyjy – elektron söwdany amala aşyrýan şahs bilen baglaşylan şertnama esasynda emlägi almaga, işlere we hyzmatlara hukugy bar bolan, şeýle hem  gaýry hukuklary bar bolan ýuridik şahs ýa-da hususy telekeçi hökmünde bellige alnan fiziki şahs elekton söwdanyň satyn alyjysy bolup çykyş edýär. Emma, elektron söwdanyň satyn alyjysy diňe bir ýuridik şahs telekeçi we fiziki şahs telekeçi bolman, eýsem,  harytlaryň (işleriň, hyzmatlaryň) edinilmeginiň telekeçilik işi bilen  bagly bolmadyk maksady bilen Internet ulgamyndan peýdalanýan fiziki şahs hem düşünilýär.  Bellemeli zat, Uzaklykdan satmak arkaly edilýän söwdanyň  görnüşi hökmünde Internet torunda  söwdanyň amala aşyrylmagynyň düzgünleri Türkmenistanyň kadalaşdyryjy hukuk namalary bilen kesgitlenilýär.

Maglumat dellaly– elektron resminamalary başga bir şahsyň adyndan iberýän, alýan ýa-da saklaýan, ýa-da bu maglumatlar babatynda beýleki hyzmatlary edýän şahsa diýilýär.

Dowamy bar…

 

SON HABERLER

Hytaý döwletiniň gadymy şäherleri

Daksu – bu gadymy şäher mundan 2000 ýyldan ozal döräpdir. Orta asyrlarda şäheriň iň gülläp ösen döwri bolupdyr. Şol döwürde ilatyň ýaşaýjylary Li derýasy...

Haýwanlaryň Haýyşnamasy

Haýwanlaryň Öz Hak-Hukuklary Hakynda Haýyşnamasynyň Türkmençe Nusgasy Heý, siz ömrüňizde  haýwanlaryň ýazan arzasyny ýa-da haýyşnamasyny okap görüpmidiňiz?! Onda, ynha, baş üstüne, meniň elimdäki nusgasyny  okap...

Türkmenistanyň Prezidenti Içeri işler ministrliginiň institutyna baryp gördi

Şu gün Türkmenistanyň Prezidenti, ýurdumyzyň Ýaragly Güýçleriniň Belent Serkerdebaşysy goşun generaly Gurbanguly Berdimuhamedow Içeri işler ministrliginiň institutynda bolup, bu ýerde alnyp barylýan okuw-terbiýeçilik işleri...

Ýeñil atletika boýunça dünýä çempionatynyñ senesi üýtgedi

Halkara Ýeñil atletika federasiýasynyñ assosiasiýasy ýeñil atletika boýunça dünýä çempionatyny 2021-nji ýyldan 2022-nji ýyla geçirendigini mälim etdi. Senesiniñ yza süýşürilmeginiñ sebäbi Olimpiýa oýunlarynyñ senesiniñ...
- Advertisment -
- Advertisment -
- Advertisment -
- Advertisment -

ÇOK OKUNANLAR

Kakama Gowuşmadyk Hatlar

Kaka, soňky günler sabrym ýetenok, Garaşmaga, göreşmäge, ýeňmäge. Umydymy baýdak edip gezsemde, Haýry ýetmez gussalarmy kemmäge.

Geografyň gutlagy

Hormatly “Atawatan Türkmenistan” halkara Žurnalynyň okyjylary we bäsleşige gatnaşýanlar! Siziň hemmäňize bäsleşikde uly üstünlikler ýar bolsun, galamyňyzyň ujy ýiti bolsun!

Huşum birýana

Aşyk bolup öz obamyň gözelne, Aklym haýran gitdi, huşum birýana, Janym gurban geljegine, ezelne, Gamym birýan gitdi, joşum birýana.

Bagyşla diýmäge derek

Yşk ýüpüni üzäýjekmi, Ýürekden söýmäge derek? Aýralyga dözäýjekmi, «Bagyşla» diýmäge derek?