8.9 C
Istanbul
30/03/2020 17:06
Home Blog

«Tokio Olimpiýa oýunlary» geçiriljek wagty mälim edildi

«Tokio 2020»  oýunlary türgenleriň şeýle hem ähli adamlaryň saglyk ýagdaýyny goramak maksady bilen indiki ýyla geçirilendigi hemmelere mälimdir. Halkara Olimpiýa oýunlar komitetiniň ýolbaşçylary 30-njy martda ýagny şu gün geçirilen mejlisde «Tokio Olimpiýa oýunlary» 2021-nji ýylyň iýul aýynyň 23-inden awgust aýynyň 8-i aralygy geçirmek üçin doly karara geldiler. Bu oýunlar indiki ýylda geçiriljekdigine garamazdan «Tokio 2020» diýlip atlandyrylar. Olimpiýa oýunlary taryhda 124 ýyldan soň ilkinji gezek yza süýşürildi. Gurnaýjylar tarapyndan üpjün edilýän transport, meýletinçiler we petek ulgamy indiki ýylda tomusda geçiriljek oýunlara täze maksatlar bilen gadam basarlar. «Tokio 2020» oýunlaryny ýokary derejede geçirmekde giň gerimli işler alnyp barylar.

Milli mirasymyzy öwrenmek ― Zenanlaryň üns merkezinde

Türkmenistanyň Prezidenti

Gurbanguly BERDIMUHAMEDOW:

Gender deňligi — demokratiýanyň binýatlaýyn esaslarynyň biri. Onuň durmuşyň ähli ugurlarynda höweslendirilmegi ýaşaýyş hiliniň ýokarlanmagyna amatly şertleri döredýär. Onuň iş ýüzünde durmuşa geçirilmegi Türkmenistanyň durmuş-ykdysady ösüş syýasatynyň möhüm ugurlarynyň birini düzýär.[1]

Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe hormatly Prezidentimiziň tagallasy bilen, ýurdumyzda zenanlara uly sarpa goýulýar, olaryň jemgyýetde tutýan mynasyp ornuny has-da berkitmek babatda döwletli işler durmuşa geçirilýär. Ýurdumyzda alnyp barylýan gender syýasaty aýal-gyzlaryň jemgyýetçilik durmuşynyň ähli ugurlaryna deňhukukly gatnaşmagyny kepillendirýär. Ähli ulgamlar bilen bir hatarda, zenanlar ýurdumyzyň ylmy-barlag edaralarynda hem tutanýerli zähmet çekip, ylmyň ösdürilmegine-de mynasyp goşant goşýarlar.

Türkmen halky owal-ahyrda-da gelin-gyzlara, zenanlara uly sylag-sarpa goýupdyr. Muňa halkymyzyň geçmiş taryhy dogrusyndaky ýazgylar, türkmen topragyna gelip gören özge ülkeli syýahatçylardyr jahankeşdeleriň galdyran ýatlamalary, ýolýazgylary doly şaýatlyk edýär. Olar öz eserlerinde türkmenlerde zenan sarpasynyň belent tutulýandygyny, aýallaryň jemgyýetçilik durmuşyna, hatda döwleti, jemagaty dolandyrmak işlerine hem gatnaşýandyklaryny belläpdirler. Bu taryhy tejribe Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe hormatly Prezidentimiziň tagallalary bilen üstünlikli dowam etdirilýär.

Zenanlaryň kanuny bähbitlerini we hukuklaryny goramak hem-de ony döwlet tarapyndan üpjün etmek jemgyýeti durnukly ösdürmegiň möhüm şertleriniň biridir. Hormatly Prezidentimiziň çuňňur pähim-parasata ýugrulan syýasaty zenanlaryň ýokary durmuş, ykdysady we zähmet işjeňligini şertlendirýär. Ýurdumyzyň kanunçylygy aýallaryň we erkekleriň deňhukuklylygyny kepillendirýär. Türkmenistanyň Konstitusiýasynyň rejelenen görnüşinde erkekleriň we aýallaryň deň hukuklary we azatlyklary, şeýle hem olary durmuşa geçirmek üçin deň mümkinçilikleri kepillendirilýär. 2015-nji ýylyň 18-nji awgustynda “Aýallaryň we erkekleriň deň hukuklaryny we deň mümkinçiliklerini üpjün etmegiň döwlet kepillikleri hakynda” Türkmenistanyň Kanuny kabul edilip, ol ýurdumyzda gender syýasatyny işjeňleşdirmekde, gender deňligini üpjün etmekde möhüm ähmiýete eýedir. Şeýle-de hormatly Prezidentimiziň tagallasy bilen kabul edilen “Türkmenistanda 2015 — 2020-nji ýyllar üçin gender deňligi boýunça hereket etmegiň milli Meýilnamasy” üstünlikli amala aşyrylýar.

Bu günki gün zenanlar ylmyň ähli ugurlarynda yhlasly zähmet çekýärler. Aslynda, şöhratly taryhymyza ser salsak, ylym-bilimiň, edebiýatyň ösmegine goşant goşan şahsyýetleriň arasynda zenanlar hem köpdür. Olardan Soltan Sanjaryň köşgünde şahyrçylyk eden Mohestäni, XV asyrda ýaşan Mähri hatyny we beýlekileri agzamak bolar. Geçen asyrda hem özleriniň ylmy-barlag işleri bilen meşhurlyk gazanyp, akademigiň donuny geýenleriň arasynda zenanlar köp.

Häzirki wagtda zenan alymlar tutanýerli zähmet çekmek bilen, halkymyzyň müňýyllyklara uzaýan baý geçmiş-taryhyny, medeni mirasyny, maddy we ruhy gymmatlyklaryny ylmy esasda öwrenmäge-de mynasyp goşant goşýarlar. Hormatly Prezidentimiziň 2019-njy ýylyň 29-njy ýanwaryndaky Kararyna laýyklykda döredilen Türkmenistanyň Ylymlar akademiýasynyň Taryh we arheologiýa institutynda bu babatda degişli işler alnyp barylýar.

Institutyň öňünde durýan baş wezipe taryh, arheologiýa, etnografiýa we antropologiýa ylmynyň wajyp we möhüm meselelerini öwrenmekden, bu babatda ylmy-barlag işlerini alyp barmakdan ybaratdyr. Bu wezipeleri iş ýüzünde amal etmek üçin häzirki wagtda institutda ylmy bölümleriň 4-si hereket edýär. Hususan-da, gadymy we orta asyrlar taryhy, täze we Garaşsyzlyk döwürleriniň taryhy, etnografiýa hem-de arheologiýa bölümlerinde halkymyzyň baý-geçmiş taryhynyň syly sahypalary, onuň dünýä medeniýetiniň baýlaşmagyna goşan goşandy ylmy esasda düýpli öwrenilýär.

Institutymyzda alnyp barylýan ylmy-barlag işlerinde “Türkmenistanda milli medeni mirasy ylmy taýdan öwrenmegiň we wagyz etmegiň 2016-2021-nji ýyllar üçin Döwlet maksatnamasyndan”, “Türkmenistanda ylmy barlaglaryň we innowasiýa tehnologiýalarynyň netijeliligini ýokarlandyrmagyň 2017-2021-nji ýyllar üçin Döwlet maksatnamasyndan”, “Türkmenistanda durmuş-ynsanperwer ylymlaryny ösdürmegiň 2018-2023-nji ýyllar üçin Döwlet maksatnamasyndan” “Beýik Ýüpek ýolunyň ugrunda ýerleşen Türkmenistanyň çägindäki taryhy-medeni ýadygärliklerde 2018-2021-nji ýyllarda gazuw-agtaryş işlerini geçirmegiň we medeni mirasy ylmy esasda öwrenmegiň hem-de wagyz etmegiň Döwlet maksatnamasyndan” ugur alynýar. Şeýle-de hormatly Prezidentimiziň maddy we ruhy gymmatlyklarymyza degişli “Ahalteke bedewleri – biziň buýsanjymyz we şöhratymyz”, “Gadamy batly bedew”, “Atda wepa-da bar, sapa-da”, “Janly rowaýat”, “Arşyň nepisligi”, “Türkmen alabaýy”, “Ile döwlet geler bolsa…”, “Türkmen medeniýeti”, “Medeniýet halkyň kalbydyr” ýaly dürdäne kitaplary biziň üçin gymmatly gollanmadyr, ylmy-barlaglarymyzyň usulyýet esasydyr.

Institutymyzyň etnografiýa bölüminde türkmen halkynyň maddy we ruhy däp-dessurlarynyň, milli ýörelgeleriniň, mukaddes ýerleriniň, egin-eşik, öý-hojalyk goşlarynyň, aşhana tejribeleriniň, durmuşy we hojalygy ýöretmegiň halky adatlarynyň, zenan el işleriniň, halyçylyk, keçeçilik we zergärçilik sungatlarynyň, ussaçylygyň dürli görnüşleri, aýdym-saz sungaty, seýisçilik hünäri, daýhançylyk, maldarçylyk medeniýetleriniň, senetçiligiň häzirki döwürdäki aýratynlyklary ylmy taýdan öwrenilýär. Bölümiň işgärleri tarapyndan Türkmenistanyň dürli künjeklerine ylmy-etnografik ekspedisiýalar guralyp, ata-babalarymyzdan gelýän ruhy hem maddy medeniýetiň üýtgewsiz saklanyşy hem özgerişi, türkmen halkynyň ýaşaýyş-durmuş däpleriniň häzirki zaman aýratynlyklary öwrenilip, täze maglumatlar ylmy dolanyşyga girizilýär.

Mälim bolşy ýaly, hormatly Prezidentimiziň tagallalary bilen, “Türkmenistan – Bitaraplygyň mekany” ýylynyň başynda degişli hünärmenlerden, alymlardan ýörite ylmy toparlar düzülip, olar ýurdumyzyň dürli sebitlerine ylmy saparlara ugradyldy. Olaryň arasynda biziň institutymyzyň alymlarydyr ylmy işgärleri hem bar. Ylmy saparyň dowamynda il arasyndan halk döredijiliginiň dürdäneleri hasaplanylýan nakyllar, matallar, sanawaçlar… ýygnalyp alyndy. Şonuň ýaly-da, halkymyzyň milli däp-dessurlary, edim-gylymlary, köpasyrlyk mirasy dogrusyndaky maglumatlar toplanyldy we ylmy esasda seljerildi.

Halkyň taryhyndan, däp-dessurlaryndan habar berýän etnografik gymmatlyklaryň birnäçesi institutymyzdaky muzeýde saklanylýar. Bu ýerde türkmenleriň adaty zähmet gurallaryndan başlap, egin-eşikleri, haly we haly önümleri, durmuşda peýdalanan beýleki önümleri saklanylýar. Bu gymmatlyklary ylmy esasda seljerip, düýpli öwrenmek, olar barada ylmy makalalary, işleri, monografiýalary taýýarlamak we neşir etdirmek, milli mirasymyzy wagyz-nesihat etmek boýunça meýilnamalaýyn işler alnyp barylýar.

Hormatly Prezidentimiz dünýäniň öňdebaryjy ylym-bilim merkezleri bilen halkara ylmy gatnaşyklary ösdürmegiň möhümdigini belleýär. Şundan ugur alyp, biziň Taryh we arheologiýa institutymyz Germaniýanyň Arheologiýa institutynyň Ýewraziýa bölümi, Rumyniýanyň Akademiýasy we Russiýa Federasiýasynyň, Türkiýäniň taryh jemgyýeti, şeýle hem Belarusuň, Çehiýanyň, Hindistanyň, Päkistanyň, Eýranyň, ABŞ-nyň, Angliýanyň we Italiýanyň taryh, arheologiýa, etnografiýa we antropologiýa institutlary, uniwersitetleri we ylmy merkezleri bilen bilelikde ylmy-barlag we hünärmen kämilleşdirmek işleri göz öňünde tutýar. Halkara ylmy hyzmatdaşlygyň giňeldilmegi ol ýurtlardaky türkmen taryhyna degişli maglumatlary has-da içgin özleşdirmäge we seljermäge, bilelikdäki ylmy-barlag işleri alyp barmaga ýardam berýär.

 

Bahar MÄMMEDOWA,

Türkmenistanyň Ylymlar akademiýasynyň

Taryh we arheologiýa institutynyň

uly ylmy işgäri

[1] Gurbanguly Berdimuhamedow. Türkmenistan Durnukly ösüşiň maksatlaryna ýetmegiň ýolunda. – Aşgabat, 2017.

Özüm bolasym gelýär

Dünýä indim, dünýä inişim ýaly

Tirsegime özüm galasym gelýär.

Bäş günlük panyda ömrüň lezzetin,

Bolşy ýaly duýup, bilesim gelýär.

 

Söýgüde-de özüm bolasym gelýär,

Geň göremok özgeleriň bolşuny.

Geň görýärin yşk çemenli sährada,

Bägülleriň taba gelmän solşuny.

 

Zemini ädimläp çyksam, aýlanyp,

Tereň derýalaryň suwundan içsem.

Özüm bolup özgelerden saýlanyp,

Umman, deňizleriň duşundan geçsem.

 

Özüm bolup galsam çemenli bagda,

Özüm bolup bilsem, şygyr ýazamda;

Okgeçmez jeňňelde, kerkawly dagda,

Perhat kimin dagyň göwsün gazamda.

 

Özüm bolup galsam meňzemän özgä,

“Ynha, bu şahyryň özi” diýseler.

“Yşk mülkünde jepa çeken bu aşyk,

Saklapdyr kalbynda közi” diýsinler.

 

Özüm bolup galmak ýalňyz küýsegim,

Özüm bolup galmak ýolum – ýörelgäm.

Nesip edip berlen menzili geçsem,

Ulus-ile galsa ýagşy ýörelgäm.

 

“Sen” diýsinler ýüzlenende “siz” diýmän,

Çünki bir bolýandyr ynsanda iman.

Ýüzlenende ýüzlenseler: “sen” diýip,

“Men” bolup galaryn menem, bigüman.

 

Şyhmustapa HUDAÝBERDIÝEW

Çeferin futbol hakda…

UEFA guramasynyñ ýolbaşçysy Aleksandr Çeferin futbol möwsümi tamamlanyp biler diýip, belläp geçýär.

Aleksandr Çeferin: “Eger biz futbol möwsümini dowam etdirip bilmesek, onda futbol tamamlanyp biler. Şu wagtlykça biz-de üç wariant bar: futbol oýunlaryny maý-iýun aýlarynyñ ortasynda başlamak ýa-da iýun aýynyñ soñunda. Ähli çempionatlary indiki möwsümiñ başynda tamamlap, täze möwsümi bolsa gijiräk başladyp bolar diýen ýaly tekliplerimiz hem bar. Biz çempionatlar we toparlar üçin gowy karar çykararys diýip, belläp geçýär”.

“Üstünligiň syry”

Ýer şaryny gezip ýören jahankeşde ýigit üstünlik we ýeňiş gazanmak üçin gerekli maslahatlar almak üçin, uzak ýurtlarda tanymal dana akyldar adamyñ ýanyna barypdyr. Kölde balyk tutýan bir dana akyldar adam jahankeşdäniň üstünlik baradaky talaplary  ähli aýdanlaryny diňläpdir we jahankeşdä suwa girmegi buýrupdyr. Geň galmagyny gizläp bilmän, jahankeşde akyldar adama birneme seretdi.
Akyldar adam: “Suwuň içine iniň” -diýdi.
Jahankeşde çäresiz aýagynyň ujuny ýuwaş-ýuwaşdan köle batdy we dyzyna çökdi. Goja oňa dowam et diýdi.
Ýigit: “Bagyşlaň, bu akyldardan nädip üstünlik gazanyp biljekdigimi sorajak bolsam, ol meni masgaralap biler” -diýip seslenipdir.
Akyldar oňa dowam etmegini buýurdy. Jahankeşde egnine düşdi.
– edip bilerinmi?
Goja eli bilen kölüň ortasyna yşarat etdi. Suw ilki ýokarlandy, soň gözlere we maňlaýlara çenli ýetdi. On we on bäş sekuntdan soň gark bolup barýan ýigit, akyldar adamyň köle gaýdyp barmak buýrugyny eşiden ýalydy. Jahankeşde suwdan çykdy.

Akyldar adam: “Indi saňa bir soragym bar” -diýdi. “Aýdyň: çümmek isleýändigiňizdäki ýekeje arzuw näme?”
“Diňe dem almak isledim” -diýip, ýigit pikirlenmän jogap berdi.
– Gowy! Bedeniňizde we düşünjäňizde üstünlik gazanmak üçin şeýle güýçli islegiňiz bar bolsa, hökman üstünlik gazanarsyňyz “-diýdi.
Köpümiz, edil uklamak isleýänimiz ýaly üstünlik islemeýäris. Üýtgetmek dünýäde iň kyn zat. Munuň sebäbi, lezzet alýan lezzetimiziň çäklidigidir. Gorky duýgular bizi gorkuzýar. Dynç almak üçin islegimiz köplenç üstünlik gazanmak islegimizden has ýokarydyr. Aslynda, her kime deň mümkinçilik we wagt berilýär. Diňe kimdir biri azajyk köp iş eder.
Her minutdan ýüz öwürmäge taýyn bolmak durmuşyň gaty möhüm düzgünidir. Bu “gurbanlyk” siziň lezzetiňiz, boş wagtyňyz, gündelik dynç alyşyňyz, köp wagtlap uky almagyňyz, telewizora tomaşa edýän sagatlaryňyz hem bolup biler.

Nurgeldi ILGELDIÝEW

Tennis muşdaklary üçin gynançly habar

Dünýä belli “Wimbeldon” tennis ýaryşy dünýäde häzir dowam edýän çylşyrymly döwürde häzirlikçe ýatyryldy. Bu barada goşmaça maglumatlar 1-nji aprelde habar berler diýip, Germaniýanyñ Tennis federasiýasynyñ başlygynyñ orunbasary Dirk Horford habar berýär.

“Wimbeldon” tennis ýaryşynyň taryhynda ilkinji gezek şeýle ýagdaýa duş gelýär. Bu ýaryş 1945-nji ýyldan bäri geçirilip gelýär.

– Bu ýaryşyñ häzirlikçe goýbolsun edilmegi dogry karar we bular ýaly ýaryşlaryñ senesini üýtgedip we yza süýşürip bolýar, emma oktýabr aýynda otda tennis oýnamak mümkin däl, sebäbi şol döwürde ot çygly bolýar we oýnamak kynçylyk döredýär diýip, Horford belläp geçýär.

“Wimbeldon” çempionatyny 29-njy iýun-12-nji iýul aralygynda geçirmek meýilleşdirilýärdi.

“Grammy” baýragynyň eýesi Joe Diffie aradan çykdy

“Grammy” baýragynyň eýesi aýdym-saz ýyldyzy Joe Diffie ýiti respirator ýokanç keseli mälim edilenden iki gün soň 61 ýaşynyň içinde aradan çykdy. Ol Amerikanyň iň naýbaşy aýdymçylarynyň ikinji onlugyna girmegi başardy. Ol häzirki wagta çenli diňleýjilere birnäçe aýdym-sazly albomlaryny ýadygär galdyrdy. Joe Diffie 1999-njy ýylda “Grammy” baýragynyň eýesi bolmagy başardy. Ol mundan başga-da dünýäniň birnäçe abraýly baýraklarynyň eýesidir.

Hemilton “Formula 1” ýaryşlarynyň iň güýçli sürüjisi hasaplanýar

«Formula 1» ýaryşlarynda çykyş edýän «Alfa Tauri» toparynyň türgeni Daniil Kwýat häzirki wagtda bu ýaryşda iň ökde türgeniň 6 gezek çempion bolan Lýus Hemiltondygyny belläp geçdi. Hemilton “Mersedes” toparynyň düzüminde çykyş edýär.

– Anyk maglumatlar muňa şaýatlyk edýär. Hemilton hemmelerden öňde. “Mersedes” awtoulagyna bolan ynamy tükeniksiz – diýip, Kwýat “Sky Sports” neşirine beren beýanatynda belläp geçdi.

Hemilton dünýäniň çempiony diýen derejä bassyr 3 ýyldyr eýe bolup gelýär. 2020-nji möwsümde hem çempion bolan halatynda ol 7 gezek dünýäniň çempiony bolup, ady rowaýata öwrülen Mihael Şumaher bilen deňleşer.

“Vestel” önümçiliginde arakesme yglan etdi

Türkiýäniň dünýä belli “Vestel” kompaniýasy hojalyk harytlarynyň önümçiliginiň  30-njy martdan 5-nji aprel aralygynda bir hepde togtadyljakdygyny habar berdi.

“Vestel” kompaniýasynyň hojalyk harytlaryny öndürýän bölümi bu barada beren beýanatynda “Önümçiliginiň ep-esli bölegini eksport edýän kompaniýamyz 30-njy martdan 5-nji aprel aralygynda önümçiligi bir hepdeläp saklar.” diýip bellenilýär.

Jon Kallahan 66 ýaşynda aradan çykdy

Meşhur aktýor Jon Kallahan 66 ýaşynda aradan çykdy. Onuň aradan çykandygyny ozalky ýanýoldaşy “Instagram” jemgyýetçilik torundaky hasabyndan mälim etdi. Jon Kallahan 1992-nji ýyldan 2005-nji ýyla çenli aralykda görkezilen “Ähli çagalaryma” atly köp bölümli filmda Edmand Greýiň keşbini ýerine ýetirdi. IMDb-niň habaryna görä, Kallahan 1992-2005-nji ýyllar aralygynda bu serialyň 356 bölümde rol aldy.

LaRue-nyň ýazgysynda “Perişdeleriň  uçuşlary sizi dynç almagyňyza öwürsin eziz dostum. Durmuşdan uly, gödek şahsyýet ýüregimizde baky ýara galdyrar. “ diýdi.

13,918FansLike
1,819FollowersFollow
515FollowersFollow