Şeker almasy – täsin miwe

Ösümlik dünýäsi täsin miweli agaçlaryň aglabasyny özünde jemleýär. Şeýle miweleriň biri hem şeker almasydyr.

Şeker almasy ýa-da teňňeli annona – annonnalar maşgalasyna degişli bolan ösümlikdir. Ylmy maglumatlarda bu miwäniň dürli hili görnüşde atlandyrylyşyna gabat gelmek bolýar. Ýöne onuň biologiki ady Annonadyr.

Şeker almasynyň gelip çykan ýeri Günorta Amerika we Afrika sebitleri hasaplanylýar. Bu ýerden bolsa ýuwaş-ýuwaşdan Aziýa sebtine ýaýrap başlapdyr. Häzirki wagtda Şeker almasy Günorta we Merkezi Amerikada, Indoneziýada we Awstraliýa ýaly ýurtlarda medeni görnüşde ösdürilip ýetişdirilýär.

Annona agajynyň beýikli 6 metre, käbir sortlarynyňky bolsa 15 metre çenli ýetýär. Onuň esasy sütüni göni, gapdal şahalary bolsa egrem-bugram ösendir. Şeker almasynyň uzynlygy 15 santimetr, ini bolsa 2-5 santimetre ýetýän, öçügsi ýapraklary bardyr.

Bu agaç ýaz aýlary ýa-da tomsuna gülleýär. Onuň gülüniň merkezi goýy gyzyl reňkde, gül ýapraklary bolsa sary reňkde bolýar. Onuň gülleri mydama ýapyk durýar.

Annonanyň miwesi barada aýdanymyzda, ol örän iri bolýar we her biriniň agramy 300 gramdan 2 kilograma çenli ýetýär. Miwäniň uzynlygy 10-35 santimetr töweregidir. Miwäniň etlek bölegi süýt reňkli bolýar. Onuň içinde 20-60 töweregi süýri tohumlar bardyr. Onuň almasynyň ysy örän ýakymly, tagamy bolsa süýji bolýar.

Şeker almasynyň bir agajy ösýän ýerine baglylykda 100-150 töweregi miwe berýär. Onuň miwesiniň daşy saralyp başlanda miwäniň bişendigini aňladýar. Bişen miwäniň içki, etlek bölegi iýilýär. Miwede adam bedeni üçin zerur gerek bolan maddalaryň ençemesi jemlenendir. Onuň tohumynda bolsa köp mukdarda ýag saklanýar. Annonanyň miwesi ýygnalandan soň köp saklap bolmaýar we ol derrew zaýalanmak bilen bolýar.

Bu miwe ilkinji gezek Günorta we Gündogar Aziýada we Hindistanda lukmançylykda ulanylyp başlanyldy. Miwäniň etlek bölegi ýanyklary bejermekde ähmiýetlidir.

Şeker almasynyň ýapragyndan efir ýagy alynýar.

Täçdurdy Şekeralyýew

S.A.Nyýazow adyndaky TOHU-nyň mugallymy

Türkmenistan Gazagystandaky CICA-nyň duşuşygyna gatnaşýar

 

 

 



ÝENE-DE OKAŇ

Aşgabat şäher häkimligi Gämi şäherçesiniň demirgazyk tarapynda ýerleşýän suw arassalaýjy desgadan şäheriň 11-nji kiçi etrapçasynyň günorta-gündogarynda ýerleşýän «Gündogar» ätiýaçlyk suw howuzlar toplumyna çenli suw geçiriji ulgamy gurmak üçin potratçyny saýlap-seçip almak boýunça BÄSLEŞIK yglan edýär. Bu barada “Türkmenistan” gazetinde bildiriş çap edildi. Bäsleşige gatnaşyjylaryň ýüztutmalary 2021-nji ýylyň 17-nji noýabryna çenli kabul edilýär. Töleg hasaplaşygy işler ýerine ýetirilenden soň geçiriler. Bäsleşik şu ýylyň24-nji...
Aşgabat şäher häkimligi Aşgabat şäherinde Magtymguly Pyragynyň medeni-seýilgäh toplumyny abadanlaşdyrmak boýunça BÄSLEŞIK yglan edýär. Bu barada “Türkmenistan” gazetinde bildiriş çap edildi. Gyzyklanma bildirýän taraplaryň haýyşnamalary we teklipleri Aşgabat şäher häkimliginiň senagat, gurluşyk, ulag we aragatnaşyk ulgamlarynyň işini utgaşdyryjy bölüminde bellenilen tertipde kabul edilýär hem-de resmileşdirilýär. Haýyşnamalar şu bildirişiň gazetde çap edilen gününden başlap, 2021-nji ýylyň 27-nji noýabryna çenli kabul edilýär. Salgysy:...
Germaniýa Federatiw Respublikasynyň ozalky diýlip boljak kansleri Angela Merkeliň 16 ýyllyk döwri tamamlandy. Ýurduň Prezidenti Frank-Walter Ştaýnmaýer kansler Angela Merkel we onuň Ministrler Kabinetiniň agzalaryna resmi rugsat şahadatnamasyny gowşurdy. Merkel we onuň hökümet agzalary Germaniýanyň täze hökümeti düzülýänçe wagtlaýynça işlerini dowam ederler. Germaniýa Federatiw Respublikasynyň Prezidenti Frank-Walter Ştaýnmaýer Merkeliň döwründe uly işleriň bitirilendigini, soňky 4 ýylda 600 kanunyň kabul edilendigini belledi. 1954-nji...
Haçan-da adam bagtly bolanda ol mydama gowudyr, emma hemme gowy adamlar mydama bagtly däl (O.Uaýld). Hemişe isleýän zadyňy etmeklik bagtlylyk däldir, emma ýerine ýetirip biläýjek zadyňy etmegi islemeklik bagtdyr. (L.Tolstoý). Bagtly durmuş haçan-da göwnüňde rahatlyk bolanda we hiç hili jogapkärçiligiň ýok ýerinde bardyr (Siseron). Bagt – bu berk jan saglygyň bolmagy we erbet ýadyň bolmagyndadyr (E.Feýer). Bagtsyzlykdan gülkünç...
Eýranda saparda bolýan Türkmenistanyň wekiliýeti ýurduň birnäçe ministrliklerinde gepleşikler geçirdi. Türkmen wekiliýeti Eýranyň Ýol we şähergurluşyk ministrliginde duşuşyklar geçirdi. Eýranyň "IRNA" agentliginiň habaryna görä, Eýranyň ýol we şähergurluşyk ministri Rostam Kasemi Türkmenistan bilen ulag, energetika we söwda ugurlary boýunça hyzmatdaşlygy ösdürmäge uly ähmiýet berilýändigini belläp, Türkmenistan bilen Eýranyň arasynda demirýol üstaşyr geçişini iki esse artdyrmak babatda ylalaşyk gazanylandygyny belledi. Eýranyň ministri...
18,713FansLike
19,500FollowersFollow
889FollowersFollow
417SubscribersSubscribe

Iň täze habarlar