SIZDEN GELENLER

Hindi medeniýeti we däp-dessurlary barada

1.Salamlaşmak – Namaste

        “Namaste” iň meşhur hindi däp-dessurlaryndan biridir we ol indi diňe hindi çäkleri bilen çäklenmeýär. Emma munuň manysy näme?

“Namaste” ýa-da “Namaskar” gadymy hindi ýazgylarynda, Wedalarda agzalan adaty salamlaşmagyň bäş görnüşiniň biridir. Ol “saňa baş egýärin” diýlip terjime edilýär we biri-biri bilen salamlaşmak, döşüň öňünde goýlan eplenen eller bilen görkezilen “Akylymyz duşuşsyn” diýmegiň bir usulydyr. “Namaha” sözi, beýlekisiniň huzurynda öz-özüňi peseltmegi aňlatmak üçin “Na ma” (meniňki däl) hökmünde hem terjime edilip bilner.

  1.            Maşgala gurluşy – bilelikdäki maşgalalar

Şeýle hem, Hindistanda bilelikde ýaşaýan tutuş maşgalada (ene-atalar, aýallar, çagalar we käbir ýagdaýlarda garyndaşlar) bilelikdäki maşgala düşünjesi bar. Bu, esasan, hindi jemgyýetiniň bütewi tebigaty sebäpli bolup, basyşy we stresleri çözmäge kömek edýär.

  1.          Hindistan köýnekleri – Hindi etnik eşigi

Hindi aýal-gyzlary köplenç ‘sari’ geýýärler. “Sari” bir mata bolup, oňa tikin gerek däl we ony geýmek aňsat, şeýle hem dini ahlak kadalaryna eýerýär. Ilkibaşda hindi däbi hökmünde başlandy, ýöne ähli dinlere gaty owadan ýaýrady. Bu has amatly “Kurta-Pijama” we dürli dine uýýan hindi erkekleri üçin “Şerwani” resmi geýimine degişlidir.

  1. 4. Hindi aşhanasy – iýmitleri

Hindi nahary we aşhanasy diňe bir hindi medeniýetiniň aýrylmaz bölegini emele getirmän, eýsem Hindistanyň dünýäde meşhurlygynyň möhüm faktorlaryndan biridir. Nahar bişirmek usuly sebitlere görä üýtgeýär, biragyzdan bolsa-da, hindi nahary ýakymly ysly zatlary we ösümlikleri giňden ulanmagy bilen möhüm abraýa eýedir. Tanslar, dini amallar, dil we geýimler ýaly, tutuş ýurtda dürli-dürli iýmitlere-de duşarsyňyz. Her sebit diýen ýaly golly (möhürli) ýa-da düzümi bilen tanalýar. Şeýle-de bolsa, iýmitler esasan tüwi, bugdaý we Bengal gramynda durýar. Wegetarian iýmitleri Gujrati Günorta Hindi we Rajastani aşhanalarynyň aýrylmaz bir bölegi bolsa-da, wegetarian däl balyklar Muglaý, Bengali, Demirgazyk Hindi we Penjabi aşhanalarynyň merkezi bölegini emele getirýär. Şeýle hem, Kaşmir ýaly aýratyn aşhanalara Merkezi Aziýadan, Parsdan we Owganystandan gelen daşary ýurt naharlarynyň täsir edendigini bellemek gyzykly.

  1. Ýazgylar – Eposlar

Hindi edebiýatyny goşgular, oýunlar, hekaýalar we hatda öz-özüne kömekçi gollanmalar görnüşinde ýazylan beýik eposlardan gözläp tapmak mümkin. Iň meşhur hindi eposlary Ramaýana we Mahabharata. Wed Wýasa tarapyndan ýazylan Mahabharata , ynsanperwerlik, wepalylyk we hakykat gymmatlyklaryny görkezmek üçin ýazylan iň uzyn goşgudyr. Iki hekaýanyň ahlagy ýagşylygyň ýamandan üstünligini aňladýar.

  1. Hindi söweş sungaty

Hindistan söweş sungatynyň özboluşly görnüşleriniň mekanydyr, olaryň käbiri gadymy gözbaşlara eýe. Söweş sungatynyň käbir görnüşleri ýarag ulanylmagyny talap edýän bolsa, käbirleri talap etmeýär. Esasan söweş üçin ulanylýar, bejeriş üçin käbir söweş sungat görnüşleri hem ulanylýar. Häzirki döwürde bu söweş sungat görnüşleri, goranmak usullary we hatda fitnes ýaly meşhurdyr.

  1. El bilen iýmek

El bilen iýmek köp adam üçin gowy bolup bilmez. Şeýle-de bolsa elde iýmegiň peýdalary köpdür. Barmaklar ýylylygy kabul ediji bolmak bilen, gyzgyn iýmit içerde goýlanda agzyňyzyň ýanmagynyň öňüni alýar. Iýmit iýmezden ozal temperaturany barlamaly. Mundan başga-da, eliňiz bilen nahar iýeniňizde has haýal iýmäge ýykgyn edýärsiňiz we bu iýmit siňdirişe kömek edýär. Däp bolşy ýaly, sag tarap iýmek üçin ulanylýar we çep eli hapa hasaplanylýar.

Nahar iýmezden ozal elleri sabyn we suw bilen gowy ýuwmaly. Bu tejribe iýmitlenişini gaty arassa edýär. El bilen iýmek Günorta we Gündogar Hindistanda giňden ýaýran bir zat, emma Demirgazyk we Günbatar Hindistanda birneme seýrek. Demirgazyk we Günbatar Hindistanda adamlar tüwi iýmek üçin çemçe ulanýarlar, ýöne çöregi döwmek üçin barmaklaryny ulanýarlar.

  1. Diller

Diller Hindistanda sosial, medeni we lingwistik taýdan dürli-dürlidir. Hindi we iňlis dilleri giňden ulanylýar we resmi maksatlar üçin ykrar edilýär. Mundan başga-da, Hindistanyň konstitusiýasy tarapyndan ykrar edilen 22 meýilleşdirilen dil bar. Şeýle-de bolsa, 400-den gowrak dil we dialektler henizem belli däl. Dialektler ştatda birnäçe kilometrde hem üýtgeýär. Birnäçe ýyl bäri diri galan gürleýjiler sebäpli 190 töweregi dil howp astyna düşdi.

Hindistanda müňlerçe däp-dessurar we medeniýetler bar we olaryň köpüsi daşary ýurtlulary gyzyklandyrýar. Emma hindi jemgyýetiniň we medeniýetiniň iň esasysy mydama edepli, mylakatly bolmaly, başgalara hormat goýmaly we öňe gitmeli.

                                                                Taýýarlan: Agajanowa Gülälek

                              Seýitnazar Seýdi adyndaky TDMI-niň

                                                         “Iňlis dili we edebiýaty” hünäriniň II ýyl talyby

Daşary ýurt telekeçileri awiabenzin satyn aldylar

 

Ýene-de okaň

Türkmenistan – gadymy medeniýetiň ojagy

Türkmenistan – medeniýetiň we sungatyň sarpalanýan ýurdy

Matematika we sanly tehnologiýalaryň ähmiýeti

Ata Watan Eserleri

Nebitgaz senagaty – milli ykdysadyýetiň binýatlyk pudagy

Ata Watan Eserleri

Bilimli ýaşlar — Watanyň beýik gurujylary

Medeniýet halkyň kalbydyr